A+ A A-

آثار جهانی ثبت شده ایران در میراث جهانی یونسکو مطلب ویژه

نویسنده:  چاپ پست الکترونیکی

اهمیت توجه و مراقبت از آثار تاریخی، فرهنگی و طبیعی به عنوان میراث گذشتگان برای آیندگان و شناسایی این آثار به جهانیان، باعث رشد و حیات صنعت گردشگری کشور می شود. ابتدایی ترین فایده ثبت یک اثر تاریخی، جذب گردشگر برای آن منطقه است. با ما همراه باشید تا با ۲۱ اثر جهانی ثبت شده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو (UNESCO) آشنا شوید.


 
درباره یونسکو (UNESCO)
کنوانسیون یونسکو (UNESCO) در سال ۱۹۷۲ توسط سازمان ملل متحد برای معرفی و حفاظت از میراث طبیعی و فرهنگی هر کشور، تصویب شد. تا الان ۱۸۰ کشور جهان این کنوانسیون جهانی را امضا کرده اند و حدود ۸۰۰ سایت فرهنگی و طبیعی در فهرست میراث جهانی یونسکو (UNESCO) به ثبت رسیده است. در هر سال هر کشور دو سهمیه در ثبت میراث فرهنگی و طبیعی خود دارد، یک سهمیه در زمینه میراث فرهنگی و دیگری میراث طبیعی.
مکان های ثبت شده ایران در فهرست جهانی یونسکو ۲۱ سایت هست، ۲۰ میراث فرهنگی و ۱ میراث طبیعی. از بین ۲۰۰۰ میراث فرهنگی و طبیعی ایران که قابلیت ثبت شدن در میراث فرهنگی یونسکو را دارد، ۴۰ پرونده مراحل نهایی خود را طی می  کنند.
 
هر اثر پیشنهادی به یونسکو باید حداقل یکی از فاکتور های زیر را برای ثبت داشته باشد
(i) سمبلی از دست آوردی بی نظیر از نبوغ هنری بشر باشد.
(ii) نمایانگر تبادل مهمی از ارزش های بشری، در محدوده زمانی در یک بخش فرهنگی جهان، از لحاظ پیشرفت در معماری یا فناوری، هنرهای اصیل، برنامه ریزی شهری یا طراحی چشم انداز باشد.
(iii)  مثالی بی همتا از یک سنت فرهنگی یا تمدن زنده یا قدیمی باشد.
(iv) نمونه ای خاص از یک نوع بنا یا مجموعه معماری یا فناوری یا منظره ای که مراحلی از زندگی انسان را نشان بدهد.
(v) نمونه خاص از یک سکونتگاه سنتی بشر، که حاوی یک یا چند تمدن باشد و در طول زمان تغییر نکرده باشد.
(vi) سمبل فرهنگی یا هنری از افکار و عقاید ادبی یا سنن زندگی گذشتگان باشد و دارای ارزش بالای جهانی باشد.
(vii) حاوی پدیده های طبیعی عالی یا مناطق زیبای طبیعی استثنایی باشد که ارزش زیبایی شناسی داشته باشد.
(viii) نمونه های برجسته از فرآیندهای زمین شناسی در فرم های زمین شناسی و ریخت شناسی زمین باشد.
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در میراث جهانی یونسکو در سال ۱۹۷۹ (۱۳۵۶ شمسی)
پرسپولیس یا تخت جمشید، مرودشت، استان فارس

Anjoman Arsanjan UNESCO 01

تخت جمشید یا پرسپولیس نام یکی از شهرهای باستانی ایران است که در آن مجموعه کاخ ‌هایی به نام تخت جمشید وجود داشت که در دوران پادشاهی داریوش بزرگ، خشایارشا و اردشیر اول ساخته شده‌ بودند.
تخت جمشید پایتخت باستانی هخامنشیان بوده‌ است که به دست اسکندر مقدونی، سردار یونانی در سال ۳۳۰ پیش از میلاد به آتش کشیده شد و بخش بزرگی از کتاب‌ ها، فرهنگ و هنر هخامنشی با این ‌کار او نابود شد.
 
چغازنبیل، شوش
 Anjoman Arsanjan UNESCO 02
چغازنبیل نیایشگاهی باستانی ‌است که در زمان ایلامی ‌ها و در حدود سال های ۱۲۵۰ پیش از میلاد ساخته شده ‌است و بخش باقیمانده از شهر دوراونتاش (Duruntash) است. این اثر در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۵۸ به فهرست میراث جهانی یونسکو وارد شد. این نیایشگاه توسط اونتاش گال (untashgul) پادشاه بزرگ ایلام باستان و برای ستایش ایزد اینشوشیناک (Inshushinak) نگهبانان شهر شوش ساخته شده بود.
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۱۹۹۷ (۱۳۷۴ شمسی)
میدان نقش جهان اصفهان یا میدان امام، اصفهان
 Anjoman Arsanjan UNESCO 03
میدان نقش جهان در قرن ۱۱ هجری یکی از بزرگ ‌ترین میدان‌ های جهان بوده ‌است و در زمان شاه عباس، محل بازی چوگان، رژه ‌ارتش و آتش بازی بوده ‌است.  
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال  ۲۰۰۳ (۱۳۸۲ شمسی)
تخت سلیمان، آذربایجان غربی
 Anjoman Arsanjan UNESCO 04
تخت سلیمان منطقه تاریخی بزرگی در نزدیکی شهر تکاب و روستای تخت سلیمان در استان آذربایجان غربی است. آثار تمدن زمان اشکانیان و ساسانیان و ایلخانان در این محل کشف شده ‌است. مهم‌ ترین آثار باقیمانده از آن تمدن ها، آتشکده و تالارهای دوره ساسانی است.
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال  ۲۰۰۴ (۱۳۸۳ شمسی)
ارگ بم، کرمان
Anjoman Arsanjan UNESCO 05 
ارگ بم بزرگ‌ ترین بنای خشت و گلی جهان است که مربوط به زمان اشکانی و یا هخامنشی است تا آخر زمان قاجار، هنوز هم مسکونی بوده ‌است. متاسفانه ارگ بم در زمین ‌لرزه سال ۱۳۸۲ ویران شد.
 
پاسارگاد یا آرامگاه کوروش کبیر، فارس
Anjoman Arsanjan UNESCO 06 
پاسارگاد مجموعه‌ ای از آثار باستانی باقی مانده از زمان هخامنشیان است. آرامگاه کوروش بزرگ، باغ سلطنتی پاسارگاد، کاخ دروازه، پل، کاخ بارعام، کاخ اختصاصی، دو کوشک، آبنماهای باغ شاهی، آرامگاه کمبوجیه، استحکامات دفاعی تل تخت، کاروانسرای مظفری، محوطه مقدس و تنگه بلاغی از آثار این مجموعه هستند.
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۰۵ (۱۳۸۴ شمسی)
سلطانیه یا مقبره‌ اولجایتو، زنجان
Anjoman Arsanjan UNESCO 07 
سلطانیه بزرگ ‌ترین گنبد آجری جهان و مقبره‌ اولجایتو (Oljaytu) است که نام خود را به سلطان محمد خدابنده تغییر داد. این بنای دوره ایلخانیان، مسجد بسیار زیبایی است که از نظر معماری و تزیینات و بزرگی در دنیا مشهور است.
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۰۶ (۱۳۸۵ شمسی)
سنگ‌ نوشته بیستون، کرمانشاه
Anjoman Arsanjan UNESCO 08 
سنگ ‌نوشته بیستون، بزرگترین سنگ ‌نوشته جهان، اولین متن شناخته شده ایرانی یکی از مهم ترین سند های تاریخ جهان و مهم ‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که داستان پیروزی داریوش بزرگ و اسیر کردن یاغیان را می گوید.
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۰۸ (۱۳۸۷ شمسی)
مجموعه کلیساهای ارمنیان، آذربایجان غربی
 Anjoman Arsanjan UNESCO 09
مجموعه قره کلیسا یا سنت تادئوس قدیمی ترین کلیسای جهان است که شامل سه کلیسای اصلی با نام های قره کلیسا یا سنت تادئوس، سنت استپانوس و کلیسای مریم‌ مقدس یا کلیسای زور زور است که در تاریخ ۷ ژوئیه ۲۰۰۸ در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند.

 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۰۹ (۱۳۸۸ شمسی)
سازه های آبی شوشتر، خوزستان
 Anjoman Arsanjan UNESCO 10
سازه ‌های آبی شوشتر در زمان ساسانیان برای بهره ‌برداری از نیروی آب برای چرخاندن آسیاب‌ های صنعتی ساخته شده‌ بود. این مجموعه بزرگ شامل آسیاب‌ ها، آبشارها، کانال‌ ها و تونل ‌های عظیم هدایت آب و سیکاهایی است که محلی برای استراحت و تفریح بوده اند. در سفرنامه مادام ژان دیولافوآ (Jane Dieulafoy) باستان‌شناس نامدارفرانسوی، از این محل به عنوان بزرگ‌ ترین مجموعه صنعتی قبل از انقلاب صنعتی یاد شده ‌است.
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال  ۲۰۱۰ (۱۳۸۹ شمسی)
بازار تبریز، تبریز
 Anjoman Arsanjan UNESCO 11
بازار تبریز یکی از بزرگ ترین و مهم ترین بازارهای سرپوشیده ایران و قاره آسیا است. این بازار حدود یک کیلومتر مربع مساحت دارد و از بازارچه ‌ها، تیمچه ‌ها، سراها و کاروانسرا های زیادی ساخته شده ‌است.
 
آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیلی، اردبیل
 Anjoman Arsanjan UNESCO 12
مجموعه نفیس آرامگاه شیخ صفی الدین اردبیل به دستور فرزندش صدرالدین موسی ساخته شد و در زمان صفویان توسط اساتید هنر آن زمان تزیین شد. این آرامگاه موزه آثار هنری و ادبی با ارزشی هم هست.
 
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۱۱ (۱۳۹۰ شمسی)
باغ های ایرانی
 Anjoman Arsanjan UNESCO 13
باغ های ایرانی به خاطر طراحی خاص آنها مشهور شدند، این باغ ها بیشترشان هندسی هستند و ایده ساخت آنها از باغ ایرانی پاسارگاد که طراحش کوروش بزرگ بود، گرفته شده است. در زمان ساسانیان هم در جلوی کاخ‌ ها و معابد، باغ های ایرانی ساخته می شد. در سال ۲۰۱۱، باغ ‌های ایرانی پاسارگاد، باغ ارم، باغ چهل ‌ستون، باغ فین، باغ عباس‌آباد، باغ شازده، باغ دولت‌ آباد، باغ پهلوان ‌پور و باغ اکبریه به عنوان میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدند.
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال  ۲۰۱۲ (۱۳۹۱ شمسی)
گنبد قابوس، گلستان
 Anjoman Arsanjan UNESCO 14
گنبد قابوس بنایی تاریخی مربوط به قرن ۴هجری است که سبک معماری بنا "شیوه رازی" است. این بنا بلندترین برج تمام آجری جهان است و بالای تپه ‌ای خاکی که حدود ۱۵ متر از سطح زمین بلندتر است قرار دارد و در سال ۳۷۵ هجری خورشیدی در زمان  شمس المعالی قابوس بن وشمگیر و در شهر هیرکانی که پایتخت پادشاهان آن دوره بوده، ساخته شده ‌است.
 
 
مسجد جامع اصفهان، اصفهان
 Anjoman Arsanjan UNESCO 15
مسجد جامع اصفهان از مهم ‌ترین و قدیمی‌ ترین بناهای مذهبی ایران است که بر روی ویرانه‌های مسجد قدیمی تری ساخته شده که اعراب ساکن قریه طهران در اصفهان در قرن دوم هجری بنا کرده بودند. مهم ‌ترین طرح های توسعه این مسجد، در دوران آل بویه و صفویه انجام شده است. مسجد جامع اصفهان ترکیبی از هنر بیزانس و کلاسیک در قالب یک بنای سنتی و اسلامی است.
 

آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۲ شمسی)
کاخ گلستان، تهران
 Anjoman Arsanjan UNESCO 16
کاخ گلستان مجموعه‌ ای از بناها است که در میدان ارگ تهران قرار دارد و در زمان ‌های مختلف ساخته شده ‌است. نام آن از تالار گلستان که در عمارت خروجی ‌است گرفته شده و بخشی از ارگ سلطنتی بوده است. این کاخ در دوره قاجار بزرگ تر شد و محل زندگی شاهان قاجار شد اما در زمان پهلوی از این کاخ برای اجرای مراسم رسمی و اقامت روسای جمهور و مهمانان ویژه خارجی استفاده می‌شد.
 
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۱۴ (۱۳۹۳ شمسی)
شهر سوخته، سیستان و بلوچستان
 Anjoman Arsanjan UNESCO 17
شهر سوخته باقیمانده شهری دولتی است که روی آبرفت‌های رودخانه هیرمند به دریاچه هامون بنا شده بود در عصر برنز تمدن جیرفت ساخته شده و ایرانیان حدود ۶۰۰۰ سال پیش در این شهر زندگی می‌کرده ‌اند.  
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۱۵ (۱۳۹۴ شمسی)
منطقه تاریخی میمند، کرمان
 Anjoman Arsanjan UNESCO 18
میمند روستایی صخره ‌ای چند هزار ساله بدون شک از قدیمی ترین سکونتگاه ‌های انسانی در ایران است. روستای میمند دارای ۴۰۶ کیچه و ۲۵۶۰ اتاق است و مردم آن آداب و رسوم خاصی دارند و در زبان آنها هنوز از کلمات پهلوی ساسانی استفاده می‌شود.
 
شهر باستانی شوش، خوزستان
 Anjoman Arsanjan UNESCO 19
شهر باستانی شوش یکی از قدیمی ‌ترین سکونتگاه‌ های کشف شده جهان است که ۴۰۰۰ سال پیش از میلاد ساخته شده است. شوش از مهمترین و باشکوه‌ ترین شهرهای باستانی ایران و جهان است و فعالیت‌های باستان شناسی در آن هنوز ادامه دارد. شهر باستانی شوش روزگاری مرکز برخورد دو تمدن مهم بوده ‌است.
 
 
آثار جهانی ثبت شده ایران در یونسکو در سال ۲۰۱۶ (۱۳۹۵ شمسی)
قنات های فارسی
 Anjoman Arsanjan UNESCO 20
این ۱۱ قنات شامل قنات قصبه گناباد، قنات بلده فردوس، قنات‌های حسن‌آباد مهریز و زارچ یزد، قنات ابراهیم‌ آباد اراک، قنات مزدآباد میمه و قنات وزوان میمه اصفهان، قنات دو طبقه اردستان، قنات جوپار، قنات اکبرآباد و قنات قاسم‌ آباد بروات در کرمان است. این قنات های ایرانی، عمیق ‌ترین، طولانی ‌ترین و قدیمی ترین قنات های جهان هستند و قدمت آنها بین ۲۵۰۰ تا ۲۰۰ سال است.
 
کویر لوت
 Anjoman Arsanjan UNESCO 21
کویر لوت اولین اثر طبیعی ایران است که در فهرست آثار میراث جهانی یونسکو ثبت ‌شده است و گرم ‌ترین نقطه زمین شناخته شده است، کویر لوت در سال ۲۰۰۵ با دمای ۷۰.۷ درجه سانتی‌گراد، رکورد گرم‌ ترین دمای ثبت شده زمین را داشت. باستان شناسان تمدن ۵۰۰۰ ساله را در کنار کویر لوت کشف کرده اند، همینطور ۳۰۰۰ اثر تاریخی، که از جمله این کشف ها می‌ توان به درفش پنج هزار ساله شهداد اشاره کرد که قدیمی‌ ترین درفش جهان است.

منبع: مپگرد | آثار جهانی ثبت شده ایران در میراث جهانی یونسکو

دیدگاه خود را درباره این نوشته با دیگران در میان بگذارید:

یا اگر در سایت عضو نیستید، می‌توانید به عنوان میهمان دیدگاه خود را بفرستید:

0
دیدگاه شما پس از تایید مدیر سایت نمایش داده خواهد شد.

افرادی که در این گفتگو هستند

  • مهمان - علی

    با سلام
    تشکر از زحمت گردآوری مطلبتون . سایت خوبی دارید .
    از بازدید شما از وبلاگ راستان و اظهار نظرتان خوشحال می شم .